Over een paar weken moet ik mijn Adobe-abonnement weer verlengen. Lightroom en Photoshop kosten me samen €119 per jaar. Op zich geen wereldbedrag, maar ik gebruik Photoshop nauwelijks en doe tegenwoordig geen betaalde fotoshoots meer. Ik fotografeer vooral voor mijn plezier.
Dus terwijl de verlengdatum dichterbij komt, begint er iets te knagen: heb ik Adobe eigenlijk nog wel nodig?
…en toen kwam ik via social media ineens LightCraft tegen. Een open-sourcealternatief voor Adobe Lightroom dat volop in ontwikkeling is. Dat maakte me nieuwsgierig, dus besloot ik het zelf te installeren en uit te proberen. Mijn Sony-RAW-bestanden werden herkend en toen ik wat verder rondkeek, zag ik steeds meer functies die me aan Lightroom deden denken.
Als fotograaf werd ik daar behoorlijk enthousiast van. Maar als ontwikkelaar dacht ik tegelijkertijd: o jee… dit gaat wel héél hard! 😅
Want hoe krijgen ze dit voor elkaar? En wat betekent het als je met behulp van AI steeds sneller software kunt bouwen die lijkt op applicaties waar jarenlang aan is gewerkt?
Van LightCraft naar ArtCraft
Natuurlijk wilde ik weten wie er achter LightCraft zit. Dus ging ik op zoek naar meer informatie. Zo belandde ik op de website van ArtCraft, en daar ontdekte ik dat LightCraft niet op zichzelf staat.
Onder de naam ArtCraft wordt gewerkt aan een hele reeks open-sourcealternatieven voor Adobe-software. Naast LightCraft, gericht op fotobeheer en RAW-ontwikkeling, is er PhotoCraft voor beeldbewerking. Maar ook voor vectorillustraties, videobewerking, motion graphics, paginaopmaak en PDF-bewerking worden alternatieven ontwikkeld.
Het gaat dus niet om één enthousiast projectje, maar om een verzameling applicaties die samen een flink deel van de Adobe-suite willen bestrijken. De apps worden daadwerkelijk ontwikkeld, al verschilt de voortgang per project. Sommige bevinden zich nog in een vroege fase en zijn zeker nog geen volwaardige vervangers voor hun commerciële tegenhangers.
Toch vond ik het indrukwekkend genoeg om verder te kijken. Want het idee dat je straks misschien voor meerdere creatieve toepassingen een open-sourcealternatief hebt, maakt dit verhaal een stuk groter dan alleen mijn jaarlijkse Lightroom-abonnement.
LightCraft in de praktijk
Ik had LightCraft inmiddels geïnstalleerd, dus tijd om eens wat beter rond te klikken. Mijn Sony-RAW-bestanden werden herkend en ik kon mijn foto's bekijken en bewerken.
Wat me vooral opviel, was de interface. De fotobibliotheek, filmstrip, presets en bewerkingspanelen voelen vertrouwd aan als je Lightroom kent. Ik kwam presets tegen als Golden Hour, Crisp Landscape en Moody Portrait, naast schuifregelaars voor onder meer belichting, contrast, textuur en helderheid.
Ook het contextmenu bevat allerlei herkenbare functies, zoals Find Similar Photos, Set as Reference Photo, Create Virtual Copy, Create Version en Copy Edit Settings. Dat zijn functies die passen bij een uitgebreidere fotografie-workflow, niet alleen bij een programma dat een RAW-bestand kan openen.
Natuurlijk zegt een interface nog niet alles. Of al die functies volledig werken, hoe betrouwbaar ze zijn en hoe de uiteindelijke beeldkwaliteit zich verhoudt tot Lightroom, moet ik nog verder testen. Ik heb nog geen uitgebreide vergelijking uitgevoerd.
Maar eerlijk is eerlijk: mijn eerste indruk is positief. En het mooiste is dat ik het zelf kan uitproberen, zonder eerst een abonnement af te sluiten.
Wacht eens even… er zit ook een API-verhaal aan!
Mijn nieuwsgierigheid was inmiddels gewekt. Dus ging ik ook eens zoeken naar de mogelijkheden om LightCraft vanuit andere software aan te sturen, onder meer met het oog op mijn eigen project FlowDeck.
En toen werd het nóg interessanter. LightCraft heeft niet alleen een gebruikersinterface, maar biedt volgens de documentatie ook mogelijkheden voor automatisering: een command-line-interface (CLI), een lokaal JSON-controlkanaal en een MCP-server.
Daarmee kunnen andere tools en AI-agents op een gestructureerde manier met LightCraft communiceren. Denk bijvoorbeeld aan het aansturen van bewerkingen of het automatiseren van bepaalde taken rond foto's.
Voor wie MCP nog niet kent: dat staat voor Model Context Protocol. Het is een standaard waarmee AI-toepassingen en tools met elkaar kunnen communiceren.
Een belangrijke nuance: dit is niet simpelweg een REST-API die je vanaf iedere willekeurige server op internet kunt aanroepen. De beschreven mogelijkheden zijn gericht op lokale integratie en automatisering. Welke functies precies beschikbaar zijn en hoe goed ze in de praktijk werken, moet je uiteraard aan de hand van de documentatie en tests vaststellen.
Maar het idee dat je een fotobewerkingsapplicatie niet alleen handmatig kunt gebruiken, maar ook vanuit andere software kunt aansturen, vind ik als ontwikkelaar bijzonder interessant.
En daarmee komen we bij FlowDeck.
FlowDeck: ineens wordt het persoonlijk
Ik werk zelf aan FlowDeck, een project waarmee ik mijn fotografie-workflow verder wil verbeteren. Een van de ideeën is om mijn tablet en smartwatch als bedieningsinterface voor Lightroom te gebruiken.
Daarbij draait het niet alleen om een mooie interface op een tablet. De echte uitdaging zit in de communicatie met de software, het bedienen van functies en het opzetten van een workflow die in de praktijk prettig werkt.
Als een applicatie als LightCraft expliciet rekening houdt met aansturing via een controlkanaal, een CLI en MCP, ontstaan er interessante mogelijkheden om te onderzoeken. Zou ik FlowDeck bijvoorbeeld kunnen laten samenwerken met LightCraft? Zou ik bepaalde bewerkingen via opdrachten kunnen uitvoeren? En kan ik zo een eigen bedieningslaag bouwen die precies aansluit op mijn manier van fotograferen?
Dat zijn vragen die ik nog moet onderzoeken. Ik heb nog niet vastgesteld hoe een eventuele integratie precies zou werken, maar de beschikbare documentatie geeft in ieder geval concrete aanknopingspunten om mee te experimenteren.
En dat vind ik misschien wel net zo interessant als LightCraft zelf. Je kunt een applicatie bouwen, maar als je die ook goed openstelt voor automatisering, kun je er weer heel andere toepassingen omheen ontwikkelen.
En precies daar komen softwareontwikkeling, fotografie en AI voor mij samen.
Dit is waar AI het verhaal verandert
Software ontwikkelen was jarenlang een behoorlijk arbeidsintensief proces. Je moest de architectuur bedenken, code schrijven, testen, fouten opsporen en vervolgens blijven verbeteren. Een volwassen applicatie bouwen kostte vaak jaren werk van een team ontwikkelaars.
Dat is nog steeds zo. AI maakt software niet met één druk op de knop perfect. Een werkende interface is iets anders dan een betrouwbare applicatie met een solide architectuur, goede prestaties, foutafhandeling en alle details die je pas ontdekt wanneer mensen de software dagelijks gebruiken.
Maar AI kan ontwikkelaars inmiddels wel helpen om veel sneller code te schrijven, bestaande systemen te analyseren, tests te maken en complexe functionaliteit te implementeren. Daardoor kunnen kleine teams en individuele ontwikkelaars meer voor elkaar krijgen dan voorheen.
En dat verandert de spelregels.
Je hoeft niet per se de oorspronkelijke software of de broncode ervan te bezitten om zelfstandig een vergelijkbare applicatie te ontwikkelen. Je kunt op basis van eigen ontwerpkeuzes, geobserveerd gedrag en publiek bekende functionaliteit een alternatief bouwen. Dat vraagt nog steeds kennis, tijd en heel veel testen, maar AI kan de benodigde inspanning aanzienlijk veranderen.
Daarbij is er wel een belangrijk onderscheid: zelfstandig een vergelijkbaar product ontwikkelen is iets anders dan zonder toestemming beschermde broncode, afbeeldingen of andere intellectuele eigendommen kopiëren. Open source betekent bovendien niet automatisch dat alles zonder voorwaarden mag worden overgenomen.
Wat me vooral bezighoudt, is hoe snel dit zich verder ontwikkelt. Als AI ontwikkelaars helpt om bestaande ideeën sneller om te zetten in werkende software, hoeveel tijd en geld zijn er dan straks nog nodig om een concurrerend product op de markt te brengen?
Je hoeft Adobe niet meteen te verslaan
Adobe heeft natuurlijk een enorme voorsprong. Jaren aan ontwikkeling, een volwassen ecosysteem, professionele workflows en een grote gebruikersgroep haal je niet zomaar in met een paar slimme prompts en een flinke dosis enthousiasme.
Maar je hoeft Adobe ook niet volledig te verslaan om iets in beweging te zetten.
Een alternatief dat voor een bepaalde groep gebruikers goed genoeg is, kan al voldoende zijn om mensen te laten twijfelen aan hun abonnement. Niet iedereen heeft alle geavanceerde functies nodig. Sommige fotografen willen vooral hun foto's beheren, RAW-bestanden ontwikkelen en hun beelden netjes kunnen exporteren.
Als een gratis alternatief daarin voorziet, wordt de afweging ineens anders.
En als zo'n applicatie ook nog eens mogelijkheden biedt om haar via scripts, controlkanalen en AI-agents aan te sturen, wordt ze interessant voor meer dan alleen de eindgebruiker. Ook ontwikkelaars kunnen er nieuwe workflows en toepassingen omheen bouwen.
Dat betekent niet dat Adobe morgen overbodig is. Wel dat de concurrentie er anders uit kan gaan zien.
Als fotograaf enthousiast, als developer een beetje nerveus
Misschien wordt LightCraft uiteindelijk een prima alternatief voor Lightroom. Misschien blijven er beperkingen waardoor Adobe voor veel fotografen de betere keuze blijft. Dat weten we nog niet.
Maar de ontwikkeling is tastbaar. Ik heb de software zelf geïnstalleerd, mijn eigen RAW-bestanden geopend en gezien hoe de applicatie eruitziet. Vervolgens ontdekte ik dat er achter LightCraft ook een bredere verzameling softwareprojecten zit. En toen ik verder keek naar de integratiemogelijkheden, werd het verhaal voor mij als ontwikkelaar nóg interessanter.
Voor mij als fotograaf is dat goed nieuws. Meer keuze, minder afhankelijkheid en mogelijk minder abonnementskosten.
Voor mij als ontwikkelaar is het vooral een ontwikkeling die ik nauwlettend wil volgen. Want als dit soort projecten zich met hulp van AI steeds sneller ontwikkelen, hoe ziet softwareontwikkeling er dan over één of twee jaar uit? Welke applicaties zijn dan volwassen geworden? Welke verdienmodellen komen onder druk te staan? En welke nieuwe toepassingen kunnen we bouwen doordat software steeds beter met andere software en AI-agents kan samenwerken?
Binnenkort moet ik mijn Adobe-abonnement verlengen. Ik ga LightCraft de komende tijd verder testen voordat ik een beslissing neem. Misschien blijft Adobe voorlopig gewoon staan. Misschien ontdek ik dat ik voor mijn eigen gebruik prima uit de voeten kan met een alternatief.
Eén ding is in ieder geval veranderd: ik kijk niet meer vanzelfsprekend naar Adobe als de enige serieuze optie.
Binnenkort in deze weide…
Maar hoe krijgen ze dit eigenlijk voor elkaar? Hoe bouw je een alternatief voor software waar jarenlang aan is ontwikkeld, zonder simpelweg de oorspronkelijke broncode over te nemen?
Daar komt een interessant onderwerp om de hoek kijken: reverse engineering, gecombineerd met AI.
Door te onderzoeken hoe bestaande software zich gedraagt, functionaliteit te analyseren en AI te gebruiken bij het ontwikkelen en testen van een eigen implementatie, kunnen ontwikkelaars proberen vergelijkbare toepassingen steeds sneller te bouwen. Dat is geen toverkunst en zeker geen garantie op een perfecte kopie. Het vraagt technische kennis, experimenten en veel validatie. Maar het kan de manier waarop software wordt ontwikkeld flink veranderen.
Hoe dat werkt, wat er technisch allemaal bij komt kijken en hoever je daarin kunt gaan? Dat is weer een verhaal op zich.
Binnenkort in deze weide: apps (na)bouwen met reverse engineering en AI.
Blijft er straks nog wel iets over om zelf te ontwikkelen? Of wordt juist het bedenken van goede ideeën en het oplossen van echte problemen belangrijker dan ooit?
Wordt vervolgd… 😉
Straatfotografie in Utrecht - augustus 2026 - bewerkt met Lightroom
