"AI gebruikt veel te veel stroom."

Het is een opmerking die je tegenwoordig regelmatig hoort. Vaak gevolgd door verhalen over gigantische datacenters, duizenden krachtige chips en een energieverbruik waar je u tegen zegt. En eerlijk is eerlijk, daar zit een kern van waarheid in. AI draait niet op lucht. Iedere vraag die je stelt, iedere afbeelding die wordt gegenereerd en ieder model dat wordt getraind kost energie.

Maar... is dat eigenlijk wel het hele verhaal?

Misschien kijken we met z'n allen vooral naar wat AI verbruikt en veel minder naar wat AI oplevert.

De kip en het AI

Vroeger discussieerden we over de vraag wat er eerder was: de kip of het ei.

Misschien is de moderne variant wel een stuk interessanter.

Wat was er eerder... de energietransitie of AI?

Hoe verder we elektrificeren, hoe slimmer ons elektriciteitsnet moet worden. En hoe slimmer dat net moet worden, hoe meer we technologie nodig hebben die razendsnel kan rekenen, voorspellen en beslissingen kan nemen.

Een mooi kip-en-ei-verhaal dus, of misschien beter gezegd...

De kip en het AI.

Ons elektriciteitsnet is volwassen geworden

Nog niet zo lang geleden was een elektriciteitsnet eigenlijk best overzichtelijk. Er werd ergens stroom opgewekt, via hoogspanningslijnen en transformatorstations kwam die uiteindelijk bij woningen en bedrijven terecht, we deden een lamp aan, de wasmachine draaide en ergens in de meterkast telde een elektriciteitsmeter rustig de kilowatturen op. Niet spectaculair misschien, maar vooral ontzettend voorspelbaar.

Vandaag ziet dezelfde straat er totaal anders uit.

Op vrijwel ieder dak liggen zonnepanelen, steeds meer woningen hebben een warmtepomp, elektrische auto's staan aan de laadpaal, thuisbatterijen doen hun intrede en bedrijven slaan hun eigen energie op. Ondertussen veranderen de stroomprijzen soms ieder kwartier, bepaalt het weer hoeveel zonne-energie beschikbaar is en wil iedereen laden of terugleveren op het meest gunstige moment.

Ons elektriciteitsnet is geen eenvoudige snelweg meer, het is inmiddels eerder de ring rond Amsterdam tijdens de spits.

Netcongestie is eigenlijk gewoon filevorming

Wanneer mensen het woord netcongestie horen, denken ze vaak dat er te weinig elektriciteit is maar dat is lang niet altijd het geval.

Sterker nog, soms is er juist meer dan genoeg energie beschikbaar. Alleen proberen duizenden zonnepanelen tegelijk terug te leveren, willen complete woonwijken op hetzelfde moment hun auto opladen en schakelen warmtepompen tegelijkertijd in omdat het buiten ineens afkoelt.

Het probleem is dus niet altijd een tekort aan energie, het probleem is dat iedereen tegelijkertijd dezelfde afrit wil nemen, en precies daar begint het interessant te worden.

Want mensen zijn slim... AI is onvermoeibaar

Natuurlijk kunnen wij regels bedenken.

"Laad de auto na 23.00 uur." , "Gebruik eerst de thuisbatterij.", "Schakel de warmtepomp tijdelijk iets terug."

Prima regels.

Maar wat gebeurt er als je geen honderd huizen hebt, maar honderdduizenden? Als er miljoenen zonnepanelen zijn, honderdduizenden batterijen, duizenden bedrijven die flexibel kunnen schakelen, het weer ieder uur verandert en de elektriciteitsprijs continu op en neer gaat?

Dan verandert een simpel schema ineens in een gigantische puzzel. Een puzzel die niet één keer per dag opgelost hoeft te worden, maar eigenlijk iedere seconde opnieuw, niet omdat mensen dat niet begrijpen maar omdat niemand miljoenen berekeningen tegelijk kan maken.

AI wel.

AI verbruikt energie... maar misschien bespaart het nog veel meer

Ja, AI gebruikt stroom, dat blijft gewoon een feit.

Maar misschien hoeven we daardoor minder snel nieuwe transformatorstations te bouwen, minder kilometers kabel aan te leggen, batterijen slimmer in te zetten, piekbelasting beter op te vangen en de bestaande capaciteit veel efficiënter te benutten. Dan kijk je niet meer alleen naar het energieverbruik van AI, maar ook naar de enorme hoeveelheid energie, materialen en infrastructuur die AI kan helpen besparen.

En ineens wordt de discussie een stuk interessanter.

Want als AI ervoor zorgt dat we met hetzelfde elektriciteitsnet méér woningen kunnen aansluiten, méér bedrijven kunnen laten groeien en méér duurzame energie kunnen gebruiken, dan verandert de rekensom behoorlijk.

Misschien moeten we dus niet alleen kijken naar wat AI kost, misschien moeten we ook kijken naar wat AI oplevert.

Vier uur zoeken of vijf minuten begrijpen

Laatst vertelde iemand dat hij vroeger rustig vier uur bezig was om een technisch probleem op internet uit te zoeken. Eerst Google, daarna een forum, vervolgens een YouTube-video, nog een handleiding downloaden en uiteindelijk hopen dat ergens op pagina zeven van een discussie iemand hetzelfde probleem had gehad.

Nu stelde hij dezelfde vraag aan AI, vijf minuten later had hij niet alleen een antwoord, maar ook een uitleg, voorbeelden én een plan van aanpak.

Ja, daar is energie voor gebruikt, maar hoeveel schermtijd, zoekwerk, frustratie en misschien zelfs reistijd heeft dat uiteindelijk bespaard?

Dat is een vraag die we veel minder vaak stellen.

De energiewereld verandert sneller dan ooit

Door mijn werk zie ik steeds vaker hoe de energiewereld verandert. Waar installatiebedrijven vroeger vooral installaties bouwden en onderhielden, gaat het tegenwoordig ook over flexibiliteit, energiebalancering, congestiemanagement en het slimmer benutten van de capaciteit die we al hebben.

En eerlijk gezegd vind ik dat misschien nog wel de mooiste ontwikkeling.

Niet alles hoeft groter.

Niet alles hoeft zwaarder.

Soms moet iets gewoon slimmer.

En juist daar zie ik een prachtige rol voor AI.

Niet als vervanger van mensen, maar als hulpmiddel dat miljoenen berekeningen maakt terwijl wij slapen, koffie drinken of met totaal andere dingen bezig zijn.

Misschien stellen we gewoon de verkeerde vraag

We vragen vaak:

"Hoeveel stroom gebruikt AI?" Dat is een goede vraag, maar misschien is de betere vraag:

Hoeveel energie, tijd, materiaal en verspilling kan AI ons helpen besparen?

Want als AI gebouwen slimmer laat omgaan met energie, batterijen efficiënter inzet, het elektriciteitsnet beter in balans houdt én tegelijkertijd duizenden mensen uren zoekwerk bespaart...

...dan is de discussie ineens een stuk minder zwart-wit.

Misschien is AI helemaal niet alleen een grootverbruiker.

Misschien wordt AI juist één van de belangrijkste gereedschappen om de energietransitie mogelijk te maken.

En dat zou zomaar eens het mooiste kip-en-ei-verhaal van deze tijd kunnen zijn.

En watt nu dan? ⚡

Als AI straks bepaalt wanneer miljoenen elektrische auto's laden, thuisbatterijen ontladen, bedrijven flexibel vermogen beschikbaar stellen en complete woonwijken hun energieverbruik op elkaar afstemmen...

Wie bepaalt dan eigenlijk wat de beste beslissing is?

Daar duiken we de volgende keer in.

Want de toekomst draait misschien niet alleen om méér energie...

...maar vooral om slimmere energie. 😉